güneş suyu

Güneşle ısınma, güneşle soğutma, güneşle elektrik bizim için hayal olarak kaldı. Kışın güneşli gün sayısı o kadar az ki bunların hiçbiri olabilir görünmüyor. Güneşle su ısıtma sistemini de koymasak ayıp olacaktı. Estetik kaygıları bir yana koyarak, kondurduk çatıya bir güneş sistemi. Çin tipi vakumlu güneş tüplerinden aldık, 18′lik.

Ancak anlamadığım, bu güneş sisteminin sıcak su deposuna bir termostat ve rezistans koyarak,  güneşin yeterli olmadığı günlerde ılınmış suyu elektrik takviyesi ile ısıtabilecek bir sistem neden yok! Var mı sizin bir bildiğiniz?

Bu mantığı kullanım suyu ve kalorifer suyu ısıtmada güneş ve elektrik entegre sistemlerde kullanıyorlar. Ancak sadece kullanım suyu ısıtma sistemleri, elektrikli termosifonlardan bağımsız oluyor ve maalesef termosifonlara soğuk su girişi yapılıyor. Neden, azıcık da olsa güneşin ılıştırdığı su varken soğuk suyu elektrikle ısıtmak zorunda oluyoruz?

Muhakkak vardır bir yolu. Siz biliyor musunuz?

Not: Aradan tam 10 gün geçtikten sonra, aşağıdaki yorumlardan aldığımız bilgilerle, Veysi Bey’in önerdiği şekilde, sisteme elektrikli ısıtıcı (rezistans) takviyesi yaptırıyoruz. Maalesef daha konforlu ve estetik olan split sistemin maliyeti (cebri sirkülasyonlu çift serpantinli sistem), yukarıdakine göre en az 3 kat fazla oluyor. Split sistem, güneş enerjisini kalorifer suyunda kullanarak ev ısıtmada ciddi kazanımlar sağlayabiliyor. Ancak nerde bizde o güneş!

çatıdayız

Ekim ayına çatı işleriyle başladık. Güney cephe çatı tamamen bitti ve şimdi kuzey cephe çatı ile uğraşıyoruz.

Çatımız ahşap taşıyıcı sistem üzerine kurulu. Ali Usta ve Yaşar Usta 45 cm aralıklı ahşap mertekler (taşıyıcı ahşaplar) üzerine çatı döşemesi çakıyor. Aşağıdan baktığımızda tavanda mertekleri ve döşemeyi birlikte göreceğiz. Çatı döşemesinin üzerine 25 mmlik iki kat (yani 50 mm  veya 5 cm) mantar yalıtım levhalarını seriyoruz. Bunların üzerine rufolinler döşeniyor ve mertekler hizzalanarak çakılıyor. Rufolinler çatıda hem su yalıtımı sağlayacak, hem de üzerindeki kiremitleri tutacaklar. Bunların da üzerine kiremitler birbirine kanca ile tutturularak döşeniyor.

Kiremitlerimiz eski tip, oluklu kiremitler (alaturka veya osmanlı tipi de deniyor). Çenesizler‘den tuğla alamadan çıkmıştık, kiremitlerimizi onlardan aldığımıza seviniyorum.

Bu arada Turgut Bey‘in tuğla duvar ve çatı birleşmesiyle ilgili sorusuna cevap vermek isterim. Çatıyı taşıyan ahşaplar (mertekler) üst duvar ve alt duvar arasında döşendi. Merteklerin duvara oturan kısımları arası tuğla döşendi. Merteklerle aynı doğrultudaki eğimli yan duvarlar ise, merteklere göre 10 cm kadar alçakta bırakıldı ve üzerlerine 10 cm’lik ahşap kalas döşendi.  Duvar bitişlerini tuğla yerine ahşap yapmamızın sebebi, Celal Ustamızın fikri ile, bu duvarlar üzerinde esneklik sağlamak ve çatının esnemesi durumlarında yığma duvarları zorlamamak (malum kolon yok) ve aynı zamanda çatının duvar direnci ile karşılaşıp yukarı doğru açılmasını önlemek. İyi akıl! Taşıyıcı duvarımızın üzerindeki kalas ve yanındaki mertek arasında da 5 cm mantar yalıtım levhaları doldurduk.

Benim için önemli bir detay çatının duvar dibinden ve baca dibinden su almasını nasıl önleyeceğimizdi. Fotoğraflarda anlaşılacağı gibi, bizim binanın 1. katının yarısı çatı ile örtülürken, diğer yarısı üzerinde 2. kat devam ediyor. Bu da çatının duvar ile birleşmesini gerektiriyor. Eminim inşaatla biraz haşır neşir olan herkes için çok basit bir konu. Oysa bizim için uyku kaçırıcı bir detaydı. Bilenler bilir, çözümü çinko levhalar oldu. Duvar ve baca diplerinde çinko levhalar döşendi. Bunlar duvardan başlıyor ve kiremitler üzerine kıvrılıyor. Duvar ve bacadan süzülen sular çinko üzerinden kiremitlere aktarılıyor.

Çatı binanın şapkası. Dilerim iyi örtmüşüzdür evimizi. Ustalarımız binanın duvar çatı inşaatının bitişini ilan eden bayraklarını diktiler şimdiden binaya.

mantarlar terasta

Mantar yalıtım levhalarını ilk kullandığımız yer teras oldu. Terasın katmanları şöyle: ahşap döşeme en altta ve mutfağın da tavanını oluşturuyor. Üzerinde su yalıtım membranı ve onun üzerinde 25 mm kalınlığında iki kat olarak (yani toplam 50 mm’lik ) mantar levhalar. Mantar levhaların üzerinde demir bağlandı ve doğrudan beton döküldü. Daha sonra da karo taş döşenecek.

Mantar yalıtım levhaları ile bilgi için tıklayın.

2 ay sonra not: terasta ahşap üzerine yaydığımız su yalıtım membranı en büyük hatamız oldu. Eğer bir membran konulacaksa, bu beton ve şap arasında olmalıydı. Şimdi beton altına sızan su membranın bir zayıf yerini bulup akıyor. Karo altına su yalıtımı için ayrıca bir katman sürüyoruz.

mantar çatı

Aralarında 5 cm boşlukla 3 sıra pres tuğla duvarlarımızda yalıtım yapmayacağız demiştik. Zeminde ve çatıda ise mantar levhalarda karar kıldık. 5 cm (50 mm) kalınlığında mantar levhaları kiremit altında, 2.5 cmlik mantar levhaları da zeminde kullanacağız. Gerektiğinde duvar yalıtımı için de kullanılabilecek eşsiz bir ürün.

Yüzde yüz doğal bir malzeme olan mantarın böcek, fare vb. düşmanı yok, zehirli değil ve yangına direnci yüksek. En önemli avantajı dayanıklılığı, yani evin yaşı kadar ömrü var. (Almanya’da yıkılan 45 yıllık bir binanın içinden çıkan mantar yalıtım levhalarının halen işlevini koruduğu görülmüş. Ben inanırım.) Ayrıca, nefes alıyor (biraz sınırlı gerçi) ancak suyu ve nemi emici değil (şarap şişelerindeki onlarca yıl dayanan mantarları düşünün). Isı iletkenliği katsayısı (lambda değeri) 0,038-0,040 W/mK arasında. Şunu da ekleyeyim, bir cm (10 mm) mantar yalıtım plakası, 12 cm delikli tuğla, 38 cm beton, 25 cm taş ile eşdeğer ısıl iletkenliğinde.

Mantarın bir kusuru ithal bir ürün olması. Mantar Portekiz, İspanya, Fas’ta yetişen mantar meşesinin kabuklarından elde ediliyor. Türkiye’de de Hatay bölgesinde 60′lı yıllara kadar mantar meşesinin bir yakın türünün (quercus pecudocerris boiss) doğal olarak yetiştiği biliniyor. Ancak kıymetini bilemediğimizden yok etmişiz. Aslında evimizin inşaatında yerli malzemeleri kullanmak temel ilkemiz oldu. Sanırım şimdilik mantar bunun tek istisnası.

Türkiye’de, Teknor mantar levhalarını deniz yolu ile ithal ediyor. Başka firmalar da var hiç kuşkusuz. Ancak firmaların yönlendirmesinden önce siz mantar levhalar, kullanımları ile ilgili bilgi edinin. Birkaç önerebileceğim site:

my barn conversion
amorim
la maison du liege
teknor
sanater

Yanlız dikkat! ithalatçı firmalar işin teknik uzmanı olmayabiliyorlar. İzmir’deki bir ithalatçı bize zemin yalıtımı için 10 mm, çatı yalıtımı için 2 mm kauçuklu mantar levha önerdi. Olacak şey değil! Çatı yalıtımı genellikle zemin yalıtımına göre 3 kat daha kalın olarak önerilir. Üstelik kauçuklu mantar ısı yalıtımı için orta seviyede etkin iken, ses ve titreşim emici olması açısından eşsiz bir ürün. Uçak, tekne, otomobil gibi ses ve titreşimin yoğun olduğu yerlerde kullanıyor. Ses yalıtımı için iyi olan bir malzeme illa da ısı yalıtımında da iyi olacak diye birşey yok.

Benim araştırmalarıma göre mantar ürünleri içinde en uygunu Expanda serisinde “agglomerato negro”. Bölgenizin iklim koşullarını dikkate alarak en az 50 mm’lik olanlarından kullanın derim. Bir tavsiye de çatıda kullanacağınız kalınlığı iki eşit plaka olarak serin. Örneğin 50 mm’lik kullanmaya karar verirseniz 25’lik iki plaka kullanmanız, 50 mm’lik tek plaka kullanmanızdan daha etkin oluyor. Niye mi? Bulursanız siz bana söyleyin!